តើ​ប្រតិបត្តិការវាយ​ប្រហារ​របស់​ក្រុម​ហាម៉ាស​ប៉ាឡេស្ទីន​​ កើត​ឡើងដូចម្តេចខ្លះ?

គិតត្រឹមថ្ងៃចន្ទទី​៩តុលា ការវាយប្រយុទ្ធគ្នារវាង​កងទ័ពអ៊ីស្រាអែល និង​ក្រុមហាម៉ាសប៉ាឡេស្ទីន នៅតែបន្តយ៉ាងសកម្ម​ ២ថ្ងៃក្រោយ​ការ​វាយឆ្មក់ទ្រង់ទ្រាយធំ និង​គួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើលបំផុតរបស់ក្រុមហាម៉ាស។ ជាលើកទី១ ដែ​ល​ក្រុមហាម៉ាសប៉ាឡេស្ទីននៅតំបន់ហ្កាហ្សា បានសំរុកចូល​មក​ក្នុងទឹកដី​អ៊ីស្រាអែល វាយប្រហារសម្លាប់មនុស្សជាច្រើនរយនាក់។ លោក​បេនចាមិន នេតាន់យ៉ាហ៊ូ​ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល បាន​ប្រកាសថា អ៊ីស្រាអែលនឹងធ្វើសង្គ្រាម​កំទេច​ក្រុមហាម៉ាសឲ្យ​អស់ ហើយថាសង្គ្រាមនេះ ​គឺជាសង្គ្រាមរយៈពេល​វែង។

តើការវាយ​ប្រហាររបស់​ក្រុមហាម៉ាសនេះ បានកើតឡើងយ៉ាងដូចម្តេចខ្លះ​?

នៅព្រឹកថ្ងៃសៅរ៍ទី​៧តុលា វេលាទាបភ្លឺ ដែលជាកំឡុងពេល បុណ្យ​​Shabbat សំរាក​ប្រចាំសប្តាហ៍ របស់ប្រជាជនជ្វីហ្វ ក្រុម​ហាម៉ាសប៉ាឡេស្ទីន បាន​បើកការវាយ​ឆ្មក់ ក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំបំផុត​មិនធ្លាប់​មាន​។​ ក្រុមហាម៉ាស បាន​សំរុក​បាញ់​គ្រាប់រ៉ុកកែត ជាច្រើនពាន់គ្រាប់ចេញពី​តំបន់​ហ្កាហ្សា ឆ្ពោះមកកាន់ទឹកដីអ៊ីស្រាអែល ធ្វើឲ្យ​ប្រព័ន្ធខែលរបស់អ៊ីស្រាអែល វង្វេងចាប់លែងឈ្នះ​។

ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ក្រុម​កម្លាំងហាម៉ាសជាច្រើនរយនាក់​ បាននាំគ្នា​សំរុកចូល​មក​ក្នុងទឹកដីអ៊ីស្រាអែល។ ក្រុមថ្មើរជើង បាន​ប្រើប្រាស់គ្រាប់បែក និងប្រើ​​រថយន្តគ្រឿងចក្រឈូសឆាយ ទៅបើកបំបុកឈូសទម្លាយរបង​ជញ្ជាំង ដែលខណ្ឌចែក​តំបន់​ហ្កាហ្សា និង​ទឹកដី​​អ៊ីស្រាអែល។ ក្រុមផ្សេងទៀត បាន​ប្រើប្រាស់ឆ័ត្រយោងបំពាក់ដោយ​ម៉ាស៊ីនកង្ការ​​ ហោះរំលងជញ្ជាំង និងមានខ្លះបាន​ប្រើទូក​បើកតាមសមុទ្រ ចូលទៅកាន់ទឹកដីអ៊ីស្រាអែល។

ចូលទៅដល់​ទឹកដីអ៊ីស្រាអែល ក្រុមហាម៉ាស់ បានបើកការវាយ​ប្រហារទៅលើ​ប៉ុស្តិនគរបាល ទីតាំងទាហាន និងបានបាញ់រះទៅលើ​ប្រជាជនស៊ីវីលដោយ​ឥតរើសមុខ។ ក្រុមហាម៉ាស បានសំរុកចូលទៅដល់​ក្នុង​ទីក្រុង​មួយ​ចំនួន​ របស់អ៊ីស្រាអែល ដូចជា​ទីក្រុង Ashkelon ទីក្រុង​ Sderot និងទីក្រុង​ Ofakim ជាដើម​ ដែលស្ថិតនៅចំងាយ​ប្រមាណជាង​២០គីឡូម៉ែត្រ ពីព្រំដែនតំបន់ហ្កាហ្សា។ អ្នកនាំពាក្យម្នាក់​នៃក្រសួងការពារ​ជាតិអ៊ីស្រាអែល បាន​លើកឡើងថា យ៉ាងហោចណាស់​ ក្រុមហាម៉ាសមានគ្នា​១០០០នាក់ ដែល​បានសំរុកចូល​មកក្នុងទឹកដីអ៊ីស្រាអែល​។

ពួកកងកម្លាំងហាម៉ាស បាន​ដណ្តើម​យកសម្ភារៈ និងគ្រឿងសព្វាវុធ​របស់កងទ័ពអ៊ីស្រាអែល ព្រមទាំងបាន​ចាប់ចំណាប់​ខ្មាំង ទាហាននិង​ប្រជាជនស៊ីវីល​ជាច្រើននាក់ថែមទៀតផង​។ យោងតាម​ការិយាល័យ​ព័ត៌មាន​រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែល យ៉ាងហោចណាស់ មានមនុស្ស​ជាង​១០០នាក់ ដែលត្រូវបាន​ក្រុមហាម៉ាសចាប់ជាចំណាប់​ខ្មាំង​ ដែល​ក្នុងចំណោមនោះ គឺមានជនជាតិអាមេរិក និងជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ជាច្រើននាក់​។ លោក Herzi Halevi អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពជាតិអ៊ីស្រាអែល គឺក្នុងចំណោម​ចំណាប់ខ្មាំង មានទាំងកុមារ ស្ត្រី មនុស្សចាស់ជរា ជនពិការ និង​ទាហាន​អ៊ីស្រាអែលផង​។ ពួកហាម៉ាស បាន​សំដៅចូលទៅវាយ​ប្រហារ​យុវជន​អ៊ីស្រាអែល ដែលកំពុងជួបជុំគ្នាក្នុងកម្មវិធី​ប្រគុំតន្រ្តី​ដ៏ធំមួយ នៅជិតក្រុង Kibboutz។ យោងតាមបណ្តាញព័ត៌មានអ៊ីស្រាអែល​​ នៅទីនោះ ក្រុមហាម៉ាសបាន​បាញ់​សម្លាប់​មនុស្ស​ជាង​២០០នាក់​។

អ៊ីស្រាអែល​ប្រកាសសង្គ្រាម​

ផ្អែកតាម​កងទ័ពអ៊ីស្រាអែល គឺក្រុមហាម៉ាស បាន​បាញ់​គ្រាប់រ៉ុកកែត ចំនួនជាង​៣០០០គ្រាប់ នៅ​ព្រឹកថ្ងៃសៅរ៍​។ កងទ័ពអ៊ីស្រាអែល បានប្រកាសអាសន្នភ្លាមៗ​ និង​បាន​បើក​ប្រតិបត្តិការ « ដាវដែក » ដើម្បី​ឆ្លើយតបវិញ ទៅលើក្រុមហាម៉ាស នៅក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា ដែលមានប្រជាជនរស់នៅ​ប្រមាណ ២,៣លាននាក់​។ អ៊ីស្រាអែលបានបាញ់​កំទេចអគារជាច្រើនទីតាំង នៅ​ក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា ដែលគេអះអាងថា គឺជាទីបញ្ជាការរបស់​ពួកភេរវកម្មហាម៉ាស។ យោងតាម លោក Richard Hecht អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពអ៊ីស្រាអែល គឺ​គេបាន​វាយ​ប្រហារទៅលើ គោលដៅ​ចំនួន ៤២៦ទីតាំង​នៅក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា ដោយរាប់តាំងកន្លែងលាក់ខ្លួនក្នុងរូងក្រោមដី និងសំណង់​​ហេដ្ឋរចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងទៀត របស់​ពួកហាម៉ាសប៉ាឡេស្ទីន។

លោកនេតាន់យ៉ាហ៊ូ បានប្រកាសសន្យាថា និង​កំទេច​ទីតាំងលាក់ខ្លួនរបស់​ពួកហាម៉ាស ឲ្យ​រលាយ​ក្លាយជាផេះ។ ភ្លាមៗក្រោយ​ការវាយ​ឆ្មក់ទ្រង់ទ្រាយធំមិនធ្លាប់​មាននេះ ក្រសួងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល​ បាន​បញ្ចេញ​កងកម្លាំងជាច្រើន​ម៉ឺននាក់ ដើម្បី​ដេញតាម​ប្រយុទ្ធជាមួយក្រុមហាម៉ាស ដែល​បានបន្លំចូលមកក្នុងទឹកដីអ៊ីស្រាអែល តំបន់ភាគខាងត្បូង​។​ មិនត្រឹមប៉ុណ្ណោះ អ៊ីស្រាអែល បានប្រកាសប្រមូល​កងទ័ពបំរុងទាំងអស់ ដើម្បីត្រៀម​ធ្វើ​សង្គ្រាម​។ នៅព្រឹកថ្ងៃចន្ទ កងទ័ពអ៊ីស្រាអែល បានប្រកាសផងដែរថា គេកំពុងពិចារណាជម្លៀសប្រជាជន ចេញពីតំបន់ដែលដែលស្ថិតនៅក្បែរតំបន់​ហ្កាហ្សាបំផុត​ ក្នុងរយៈពេល​២៤ម៉ោងទៀត។

តើមានស្លាប់​មនុស្សប៉ុន្មាននាក់ ហើយ​បាត់ខ្លួនប៉ុន្មាននាក់?

ផ្អែកតាម​អាជ្ញាធរអ៊ីស្រាអែល គិតពីថ្ងៃសៅរ៍ ដល់ព្រឹកថ្ងៃចន្ទ យ៉ាងហោចណាស់ មនុស្សជាង​៧០០នាក់បានស្លាប់ និងមាន​របួសប្រមាន ២១៥០នាក់ នៅខាងទឹកដីអ៊ីស្រាអែល។ អ្នករាយការណ៍​ព័ត៌មានបារាំង AFP បានឃើញសាកសពប្រជាជនស៊ីវីលអ៊ីស្រាអែលជាច្រើននាក់ ដែល​ត្រូវក្រុមហាម៉ាស់ បាញ់សុះសាច់​ ដេករណូករណាកនៅតាមផ្លូវ និងខ្លះនៅក្នុងរថយន្ត នៅក្នុងទីក្រុងចំនួន​យ៉ាងហោច​៣ គឺ Sderot Kibboutz និង ក្រុងឆ្នេរសមុទ្រ​​ Zikimស្ថិតនៅ​​ខាងជើងតំបន់​ហ្កាហ្សា​។

នៅឯតំបន់​ហ្កាហ្សាប៉ាឡេស្ទីនវិញ យោងតាមក្រុមហាម៉ាស គឺ​យ៉ាងហោចណាស់ មាន​មនុស្សស្លាប់ ចំនួន​៤១៣នាក់ និង​ជាង​២៣០០នាក់របួស ដោយសារតែការបាញ់​ប្លោងរបស់កងទ័ពអ៊ីស្រាអែល ក្នុងរយៈពេល​២ថ្ងៃមកនេះ។ ក្នុងចំណោម​អ្នកស្លាប់ គឺមានកុមារ​៧៨នាក់ និងស្ត្រី​៤១នាក់។

គួរបញ្ជាក់ថា​ ក្នុងចំណោមជនរងគ្រោះនៅខាងទឹកដីអ៊ីស្រាអែល គឺ​មានជនបរទេសជាច្រើននាក់បានស្លាប់ ក្នុងនោះ មាន​ជនជាតិ​ថៃ១២នាក់ ជនជាតិនេប៉ាល់ ១០នាក់ ជនជាតិ​អាមេរិក​ចំនួន៤នាក់ ជនជាតិអ៊ុយក្រែន​២នាក់ បារាំង១នាក់ កាណាដា១នាក់ និង​មាន​និស្សិតជនជាតិខ្មែរ១នាក់​ដែរ​។ ហើយ​ក្រៅពីមនុស្សស្លាប់ អាជ្ញាធរអ៊ីស្រាអែល អះអាងថា មានប្រជាជនស៊ីវីល និងទាហាន សរុបប្រមាណជាង​១០០នាក់ ដែលត្រូវបាន​ក្រុមហាម៉ាស ចាប់ជាចំណាប់ខ្មាំង។​

យ៉ាងណាមិញ នៅថ្ងៃចន្ទទី​៩កញ្ញា ​ក្រសួងការបរទេស​ថៃ បានប្រកាសថា ក្រៅពីជនជាតិថៃ​១២នាក់ស្លាប់ គឺមាន​៨​នាក់​របួស និង​១១នាក់ ត្រូវក្រុមហាម៉ាសចាប់ជាចំណាប់ខ្មាំង​។ អជ្ញាធរថៃ កំពុងតែត្រៀម​បញ្ជូនយន្តហោះកងទ័ពអាកាស ហោះទៅដឹក​ប្រជាជន​ថៃ​នៅអ៊ីស្រាអែល​។ ផ្អែកតាមតួលេខផ្លូវការ គឺបច្ចុប្បន្នមានប្រជាជនថៃចំនួន​​ប្រមាន​ ៣ម៉ឺននាក់​នៅអ៊ីស្រាអែល ដែលភាគច្រើនជា​ពលករធ្វើការក្នុងវិស័យ​កសិកម្ម​ ហើយ​ក្នុងចំណោមនេះ គឺមាន​ប្រមាន​៥០០០នាក់ ដែលកំពុងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់​មានជម្លោះ រវាងអ៊ីស្រាអែលនិងប៉ាឡេស្ទីន​។

ហេតុអ្វី​ក្រុមហាម៉ាស បើកការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំនេះ?​

ក្រុម Ezzedine Al-Qassem ដែលជាក្រុមប្រដាប់អាវុធមួយនៃចលនាហាម៉ាសប៉ាឡេស្ទីន បានអះអាងថា ក្រុមខ្លួន​បានបាញ់​គ្រាប់រ៉ុកកែត ចំនួន​ជាង​៥០០០គ្រាប់។​ នេះគឺជា​ប្រតិបត្តិការ​វាយប្រហារ ទៅលើអ៊ីស្រាអែល ដើម្បី “​សងសឹក និងបិទបញ្ចប់ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ដាក់អាណានិគមដែលអ៊ីស្រាអែល ធ្វើមកលើប៉ាឡេស្ទីន”​។

ចលនាហាម៉ាសប៉ាឡេស្ទីន លើកឡើងថា តាំងតែពីឆ្នាំ​១៩៦៧មក អ៊ីស្រាអែល បាន​ដាក់អាណានិគម​មកលើតំបន់ស៊ីហ្សកដានី និង​នៅផ្នែកខាងកើតទីក្រុងហ្សេរុយសាឡឹម ព្រមទាំងបាន​រាំងខ្ទប់តំបន់ហ្កាហ្សា តាំងតែពីឆ្នាំ​២០០៧មក ក្រោយពេល​ចលនាហាម៉ាសបានឡើងគ្រប់គ្រងអំណាច​នៅហ្កាហ្សា។ កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ​ទី​ ៨តុលា មេដឹកនាំចលនាហាម៉ាស ឈ្មោះ Ismaïl Haniyeh បានអះអាងថា ចលនាហាម៉ាសកំពុងតែឈាន​ដណ្តើម​បានជ័យជំនះ ដ៏ធំមួយ​។ ចលនានេះ ថែមទាំងបានអំពាវនាវ ហៅ​ក្រុមកងកម្លាំងតស៊ូប៉ាឡេស្ទីន នៅ​តំបន់ស៊ីហ្សកដានី ព្រមទាំង​ប្រទេសអារ៉ាប់ និង​អ្នកកាន់សាសនាអ៊ីស្លាមទាំងអស់ ត្រូវតែចូលរួម​ប្រយុទ្ធជាមួយពួកខ្លួន​។

ជាក់ស្តែង ក្រោយ​ការបើកប្រតិបត្តិការវាយ​ឆ្មក់​របស់​ក្រុមហាម៉ាសនេះ កាលពីព្រឹកថ្ងៃអាទិត្យ​ ក្រុមចលនាហេសបូឡាលីបង់ឯណោះ ក៏បាន​បាញ់​ប្លោង​គ្រាប់កាំភ្លើងធំ ព្រមទាំងបានបាញ់​មីស៊ីលជាច្រើនគ្រាប់ ចូល​មកកាន់ទឹកដីអ៊ីស្រាអែល នៅភាគខាងជើង។ ចលនាហេសបូឡា ដែលមានអ៊ីរ៉ង់នៅពីក្រោយ បានអះអាងាថា ខ្លួនចង់វាយប្រហារអ៊ីស្រាអែល ដើម្បីជាការសាមគ្គីជាមួយចលនាហាម៉ាសប៉ាឡេស្ទីន។​ កងទ័ពអ៊ីស្រាអែល បានអះអាងថាគេបានវាយបកវិញទៅលើ​ក្រុមហេសបូឡា តាមរយៈការបញ្ជាយានដ្រូនទៅវាយ​ប្រហារនៅចំទីតាំង​មួយចំនួន​ នៅក្នុងទឹកដីលីបង់​។

តើសហគមន៍អន្តរជាតិបានប្រតិកម្មយ៉ាងណាខ្លះ?

លោក​អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ បានថ្លែងថ្កោលទោសយ៉ាងធ្ងន់ ចំពោះការវាយ​ប្រហាររបស់​ក្រុមហាម៉ាសប៉ាឡេស្ទីន ដែលបានសម្លាប់ប្រជាជនស៊ីវីល​ដោយ​មិនរើសមុខ។ លោកអង់តូនីញ៉ូ ហ្គូតទែរស៍ បានថ្លែងអំពាវនាវទៀតថា សហគមន៍អន្តរជាតិត្រូវតែរួមគ្នា ប្រើ​ប្រាស់​ការចរចាការទូត ដើម្បីជួយទប់កុំឲ្យ​ជម្លោះប្រដាប់អាវុធនេះ ផ្ទុះក្លាយ​ទៅជាសង្គ្រាមធំនៅក្នុងតំបន់ដើមបូព៌ាទាំងមូល​។

គួរបញ្ជាក់ថា នៅក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ នៃ​អង្គការសហប្រជាជាតិ ថ្វីបើមានប្រទេសជាច្រើនបានប្រកាសថ្កោលទោសក្រុមហាម៉ាស នៅទីបំផុត ការបោះឆ្នោត​លើ “សេចក្តីសម្រេចចិត្ត​រួម​ដើម្បី​ថ្កោលទោសក្រុមហាម៉ាស” មិនអាចសម្រេចទៅបានទេ ដោយសារតែគ្មានសំឡេងជា​ឯកច្ឆ័ន្ទ។

យ៉ាងណាក៏ដោយ លោក​ប្រធានាធិបតី ចូ បៃដិន វិញបានថ្លែងថ្កោលទោស ការវាយប្រហាររបស់​ក្រុមហាម៉ាស និង​បានអះអាងថា សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងបញ្ជូនជំនួយយោធា ទៅ​ជួយអ៊ីស្រាអែល ដែលរងការវាយប្រហារ។ ដូចគ្នាដែរ លោកស្រី អួរស៊ុឡា វ៉ុនឌែរ ឡេយ៉េន បានចាត់ទុក​ការវាយប្រហាររបស់​ក្រុមហាម៉ាស ថាគឺជា “ការវាយប្រហារភេរវកម្មដ៏សាហាវ និងថោកទាបបំផុត”​។ លោក​ស្រីប្រធានា​គណៈកម្មាការអឺរ៉ុប បានបន្ថែមថា ក្នុងនាមជាប្រទេសឯករាជ្យនិងប្រជាធិបតេយ្យ អ៊ីស្រាអែលមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការឆ្លើយតបវិញ​។ ចំណែក​លោក ស៊ូណាក់ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស​បាន​បញ្ជាក់ប្រាប់ទៅសមភាគីអ៊ីស្រាអែល ថាអង់គ្លេសគាំទ្រ​នៅពីក្រោយអ៊ីស្រាអែលជានិច្ច​។

ដោយឡែក រដ្ឋាភិបាលបារាំង ដែល​បានប្រកាសថ្កោសទោសយ៉ាងធ្ងន់ ទៅលើ​ការវាយប្រហាររបស់​ក្រុមហាម៉ាសដែរ​នោះ បានអះអាងថា កំពុងតែប្រឹងប្រែងបើកការចរចាការទូត ដើម្បីបញ្ចៀសកុំឲ្យ​ភ្លើងសង្គ្រាមនេះ ឆាបឆេះ ទៅដល់តំបន់ស៊ីសហ្សកដានី លីបង់ និង​ក្នុងតំបន់ដើមបូព៌ាទាំងមូល​។​ រីឯលោក​ អ៊ែរដូហ្កាន់ ប្រធានាធិបតីតួកគី បានប្រកាសអំពាវនាវ ឲ្យក្រុមហាម៉ាស និង​អ៊ីស្រាអែល រក្សាការស្ងៀមស្ងាត់ ផ្តល់អាទិភាពដល់សន្តិភាព និង​ធ្វើយ៉ាងណា​​បញ្ចៀសកុំឲ្យ​ស្លាប់​ប្រជាជនស៊ីវីល​។

ផ្ទុយទៅវិញ លោក​ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ អ៊ីប្រាហ៊ីម រ៉ៃស៊ី បានប្រកាសកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ​ថា អ៊ីរ៉ង់គាំទ្រ​ការតស៊ូប្រយុទ្ធការពារខ្លួនដ៏ស្របច្បាប់ របស់​ប្រជាជាតិ​ប៉ាឡេស្ទីន។ យ៉ាងណាមិញ អ៊ីរ៉ង់ត្រូវបាន​គេសង្ស័យថា គឺជាអ្នកទំនុកបំរុងជួយ​ក្រុមហាម៉ាសប៉ាឡេស្ទីន ដើម្បីបើកប្រតិបត្តិការវាយឆ្មក់ទ្រង់ទ្រាយធំនេះ​​ ទៅលើអ៊ីស្រាអែល ដែលអ៊ីរ៉ង់ចាត់ទុកថាជាសត្រូវដ៏ធំបំផុតរបស់ខ្លួន​៕-rfr-